سلطان محمود سلجوقى بود . چون كمال كشته شد ، ايلدگز نزد سلطان محمود سلجوقى رفت و به مقامات عالى فرا رفت . چون سلطان مسعود سلجوقى به پادشاهى رسيد او را حكومت اران داد و او بر همهء آن نواحى مستولى گرديد و از دور اطاعت خود را از ملوك آل سلجوق ابراز مىداشت . سپس بر اكثر بلاد آذربايجان دست يافت . آنگاه اصفهان و رى و همدان را تصرف كرد و به نام فرزندخواندهء خود ارسلان بن طغرل خطبه خواند و در مقام اتابكى او باقى ماند و شمار لشكريانش به پنجاه هزار تن رسيد و دامنهء قلمروش از تفليس تا مكران كشيده شد . ايلدگز بر پسرخواندهء خود ارسلان شاه تحكم مىكرد ارسلان را از پادشاهى جز همان سهمى كه به او مىدادند هيچ نبود . چون ايلدگز از دنيا رفت پسرش محمد جهان پهلوان به جاى او نشست او از سوى مادر برادر ارسلان شاه بود . جهان پهلوان در آغاز پادشاهى خود به اصلاح اوضاع آذربايجان پرداخت . نخست ابن سنكا برادرزادهء شمله صاحب خوزستان به مخالفت او برخاست و نهاوند را محاصره نمود . چون ديد ياراى تصرف شهر را ندارد به تستر ( شوشتر ) باز گرديد . مردم نهاوند از محمد جهان پهلوان يارى خواسته بودند . چون از آن سو تأخير شد ، ابن سنكا باز گرديد و شب هنگام در بوقها دميدند . مردم نهاوند پنداشتند از آذربايجان يارى رسيده است . دروازه را باز كردند و ابن سنكا به شهر در آمد . چون به ميان شهر رسيد ، قاضى و رؤساى شهر را طلب كرد و بر دار نمود و شهر را غارت كرد و به آتش كشيد و به قصد عراق راهى ماسبذان شد ولى به خوزستان باز گرديد . شمله در سال 570 آهنگ بعضى از تركمانان نمود . آنها از جهان پهلوان بن ايلدگز يارى خواستند . او نيز به ياريشان شتافت . در اين نبرد شمله شكست خورده مجروح شد و خود و پسر و برادرزاده‌اش اسير گرديدند و پس از دو روز از دنيا رفت . شمله از تركمانان اقشرى [ 1 ] بود . پس از او پسرش به جاى او حكومت يافت . در سال 507 محمد جهان پهلوان به تبريز لشكر راند . فرمانرواى آن اقسنقر احمديلى هلاك شده بود و پسرش فلك الدين [ 2 ] به جاى او نشسته بود . او مراغه را در محاصره گرفت و برادر خود قزل‌ارسلان را با سپاهى به تبريز فرستاد . عاقبت قرار بر آن نهادند كه تبريز به محمد جهان پهلوان واگذار شود و چنين شد . او تبريز را به برادر خود قزل‌ارسلان واگذاشت و خود باز گرديد .

--> [ ( 1 ) ] متن : اتسزى . [ ( 2 ) ] متن : ملك الدين .